Categorieën
Overgewicht

Kun je dik worden van een virus?

Mensen met overgewicht krijgen maar al te vaak te horen dat dit hun eigen schuld is. Maar klopt dat wel in alle gevallen? Het lijkt erop dat infectie met een virus soms tot obesitas kan leiden. Dit zou bijvoorbeeld gelden voor het adenovirus 36 (AD36). In wetenschappelijk onderzoek bij dieren zoals resusaapjes is al een sterk verband tussen infectie met dit virus en obesitas al vastgesteld. Er zijn aanwijzingen dat in elk geval ook kinderen van dit virus dik kunnen worden.

foto van weegschaal en centimeter als symbool van gewichtsmanagement
De eeuwige strijd met de kilo’s heeft lang niet alleen met de hoeveelheid en aard van het voedsel te maken

Dit artikel bestaat uit de volgende paragrafen.

Onderzoek bij kinderen naar het AD36-virus en overgewicht

Over de relatie tussen het adenovirus 36 (“AD36”) en overgewicht bij kinderen is een artikel verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Pediatrics. In dat op 20 september 2010 online gepubliceerde artikel worden de bevindingen weergegeven van een Amerikaans onderzoeksteam van kinderartsen onder leiding van de arts Jeffrey B. Schwimmer, werkzaam bij de San Diego School of Medicine van de universiteit van Californië.

Op dit moment is AD36 het enige adenovirus dat verband lijkt te houden met zwaarlijvigheid bij de mens. Het onderzoeksteam ontdekte dat van de dikste kinderen 22% in aanraking was geweest met AD36, terwijl dit bij de de andere kinderen slechts 7 procent was. Bovendien bleek dat van de dikke kinderen, vooral de allerdiksten onder hen afweerstoffen tegen het virus in hun bloed hadden.

Het onderzoek werd verricht onder 124 kinderen van tussen de acht en de zestien jaar. Dat is een betrekkelijk kleine groep. Van die groep leden 64 van de 124 kinderen aan obesitas.

De bevindingen wijzen in dezelfde richting als onderzoek onder een aantal dieren naar AD36: er is een sterk verband tussen besmetting met dit adenovirus en overgewicht.

Wat voor soort virus is AD36?

AD36 behoort tot de adenovirussen. Deze virussen komen veel voor. Ze veroorzaken infecties van de luchtwegen en ooginfecties Van sommige typen krijg je keelpijn of word je verkouden. Van andere types krijg je buikloop. En van weer andere types loop je oogontsteking op.

Hoe veroorzaakt AD36 overgewicht bij dieren?

Uit verschillende onderzoeken onder dieren kwam al de dikmakende werking van AD36 naar voren. In elk geval geldt dit voor kippen, ratten en muizen, en resusaapjes.

Bekend is dat het AD36-virus de vetcellen van een dier aanzet tot deling. Vetcellen zijn erop gericht zich te vullen met vet. Daartoe roepen zij via een ingewikkeld mechanisme een hongergevoel. op. Door het virus ontstaan er bij dieren dus meer vetcellen en hoe meer vetcellen, des te groter het hongergevoel. Dat is de belangrijkste verklaring van obesitas na infectie van een dier met AD36.

Wat betekent dit voor de relatie tussen AD36 en overgewicht bij de mens?

Uit het onderzoek van dr. Schwimmer kwamen sterke aanwijzingen naar voren dat een infectie met het adenovirus 36 (AD36) ook bij de mens obesitas veroorzaakt of bevordert.

Zwaarlijvigheid bij mensen lijkt dus niet altijd het gevolg te zijn van verkeerde eetgewoonten en/of een onvoldoende actieve leefstijl.

Maar er blijven nog veel vragen. Zo is bijvoorbeeld nog niet duidelijk:

  • onder welke omstandigheden AD36 een infectie oplevert;
  • waarom het virus niet op alle mensen dezelfde uitwerking heeft;
  • of de gewichtstoename het gevolg is van een actieve infectie of van een blijvende verandering in het metabolisme van de mens.

Om meer zekerheid te krijgen over deze en andere vragen, is onderzoek onder een grotere populatie en van langere duur nodig.

Meer begrip voor dikke mensen

De arts-onderzoeker Jeffrey Schwimmer hoopt dat, mensen (en vooral de kinderen onder hen) met zwaar overgewicht, voortaan minder vaak ten onrechte moeten aanhoren dat hun teveel aan kilo’s aan hun eigen schuld te wijten is.

Hij wijst erop dat het niet zo eenvoudig is om te stellen dat sommige kinderen te veel eten en andere kinderen niet. Hij kent kinderen die allemaal verkeerde dingen in de verkeerde hoeveelheden eten en die toch geen overgewicht ontwikkelen. Wel is het voor hem duidelijk dat sommige kinderen te veel eten en te weinig bewegen. Maar hij heeft ook kinderen gezien die binnen een jaar om onduidelijke redenen veel zwaarder werden. Misschien zijn dit wel de kinderen die door een infectie met AD36 dik werden.

Dr. Schwimmer hoopt dat er meer begrip komt voor dikke mensen en dat er meer aandacht komt voor preventie en behandeling. En het spreekt dat er meer onderzoek nodig is naar het verband tussen AD36 en overgewicht.

Andere nog weinig bekende oorzaken van overgewicht

Er zijn steeds meer dikke mensen die het gevoel hebben dat ze altijd maar moeten lijnen, ondanks een verantwoord voedingspatroon en een sportieve of actief leven. Steeds vaker komen uit onderzoek verrassende uitkomsten naar voren over de oorzaken van onverklaard overgewicht. Denk bijvoorbeeld aan biologische oorzaken, aan BPA, aan cortisol of aan antibiotica.

Een eerdere versie van dit artikel werd door de auteur, An Schrijfstra, op 1 januari 2012 gepubliceerd op infonu.nl onder de titel ‘Kun je van het AD36-virus dik worden?’

Dossier overgewicht

Dit artikel maakt deel uit van het dossier overgewicht.

Bronnen

  • Adenovirus 36 and Obesity in Children and Adolescents; Charles Gabbert, MD, Michael Donohue, PhDc, John Arnold, MD,Jeffrey B. Schwimmer, MD; http://pediatrics.aappublications.org/content/early/2010/09/20/peds.2009-3362.full.pdf
  • Childhood viral infection may be a cause of obesity; ScienceDaily; 20 september 2010; http://www.sciencedaily.com/releases/2010/09/100920074011.htm
  • Nothing to sneeze at: Common cold virus may make kids fat; Linda Carroll ; http://www.msnbc.msn.com/id/39235187/ns/health-kids_and_parenting/
  • Human Adenovirus Ad-36 Promotes Weight Gain in Male Rhesus and Marmoset Monkeys; Nikhil V. Dhurandhar3, Leah D. Whigham*, David H. Abbott**,‡, Nancy J. Schultz-Darken**, Barbara A. Israel††, Steven M. Bradley*, Joseph W. Kemnitz**,‡‡, David B. Allison# en Richard L. Atkinson*,†; The American Society for Nutritional Sciences J. Nutr. 132:3155-3160, October 2002; http://jn.nutrition.org/content/132/10/3155.full