Categorieën
Mensen Vitaal en actief

Waaraan dankte Alice Herz haar zeer lange leven?

Pianiste en concentratiekamp-overlevende Alice Herz (1903-2014) had een uitgesproken mening over een aantal zaken en wist dat met een bijzonder gevoel voor humor tot uiting te brengen. Ook toen ze al ver over de honderd was. Ze had een groot optimisme en ze hechtte veel waarde aan werk en discipline. En ze zorgde ervoor dat ze zowel geestelijk als lichamelijk actief bleef. Verder was haar voedingspatroon opmerkelijk. En er was meer dat haar een uniek gevoel van wellness gaf, ondanks alles wat ze door de Tweede Wereldoorlog had moeten doormaken…

Wat vond Alice Herz belangrijk in het het leven?

tekening van muziekbalk tegen een blauwe lucht
Muziek is even ongrijpbaar als een regenboog.

Optimisme

Toen haar in 2006 (bijna acht jaar voor haar overlijden als honderdtienjarige op 23 februari 2014) werd gevraagd naar het geheim van haar zeer lange leven, antwoordde ze: ‘In een woord: optimisme. Ik kijk naar het goede.’ Volgens haar is het de keus van elk mens om naar het goede of het slechte te kijken. Deze visie hielp haar mede het concentratiekamp te overleven.

Ze geloofde vurig in de waarde van een optimistische levenshouding. Volgens haar ging optimisme samen met een ontspannen lichaam.

Pessimisme daarentegen laat je lichaam zich op een onnatuurlijke manier gedragen, zo vond Alice Herz. Haar tweelingzus Mariana (‘Mizzi’), die reeds in 1974 in Jeruzalem overleed, was in haar ogen buitengewoon begaafd, maar verschrikkelijk pessimistisch. En dat terwijl ze dezelfde vader en moeder en dezelfde opvoeding kreeg.

Werk en discipline

Alice Herz-Sommer hield van werk. ‘Werk is de beste uitvinding, de beste.’ Ze bleef dan ook tot op zeer hoge leeftijd lesgeven in het pianospel. Toen ze 106 jaar oud was, speelde ze elke ochtend van tien tot een uur piano. Op haar 110e jaar vertelde ze dat ze nog elke dag twee uur lang piano studeerde.

Omslag van het boek De pianiste van Theresiënstadt
De pianiste van Theresiënstadt (bol.com)

Pianospelen was voor haar ook een vorm van discipline. Dankzij het studeren op de piano vond ze troost in de muziek en wist ze de verdrietige gebeurtenissen in haar leven te boven te komen. Ze geloofde dat het een mens gelukkig maakt om iets te doen te hebben, want het ergste wat er is, is verveling. ‘Verveling is gevaarlijk.’

Hedendaagse ontwikkelingen en moderne gemakken

Ze hield de moderne ontwikkelingen bij en wist de moderne gemakken te waarderen. Daarbij had ze een geweldig gevoel voor humor. Zo vertelde ze eens: ‘Wat ik op hoge leeftijd heb geleerd, is dankbaar te zijn dat we een mooi leven hebben. Er is elektriciteit, auto’s, telegraaf, telefoon en internet. We hebben ook de hele dag warm water. We leven als koningen.’

De prachtige wereld van schoonheid en wonderen

Boekomslag met foto van Alice Herz-Sommer in haar jonge jaren
Etudes van troost (bol.com)

Alice Herz-Sommer geloofde ook dat ze zo oud was geworden omdat ze naar de mooie dingen van het leven keek. Ze geloofde dat de wereld prachtig was, buitengewoon prachtig vol schoonheid en wonderen. ‘Onze hersens, het geheugen, hoe werkt dat? Om niet te spreken van kunst en muziek… Het is een wonder.’

In haar ogen waardeert een mens dat soort dingen meer, naarmate je ouder wordt. Jonge mensen nemen dingen vaak voor vanzelfsprekend. Pas als je zeer oud wordt, ga je de schoonheid van het leven beseffen. Ouderen begrijpen de natuur beter. Als je ouder bent, heb je herinneringen en kun je de dingen beter waarderen. ‘Je bent voor alles dankbaar. Voor alles.’

Muziek was haar wereld en dankzij die muziek voelde zij zich de allerrijkste mens. En ze beschouwde zichzelf als een van de gelukkigste levende mensen ter wereld.

Levenslang willen blijven leren

Om haar hoofd scherp en helder te houden, bezocht ze drie maal per week de University of the Third Age, een soort hoger onderwijs voor ouderen. Daar studeerde ze geschiedenis, filosofie en de geschiedenis van het jodendom. Dit deed ze tot ze ongeveer 106 jaar was. Toen moest ze daarmee stoppen vanwege problemen met haar rug.

Lichamelijke activiteit tot op zeer hoge leeftijd

Alice Herz speelde niet alleen elke dag urenlang gedisciplineerd piano tot aan het eind van haar leven, maar tot haar 97e jaar ging ze elke dag zwemmen in een zwembad in de buurt.

Toen ze 106 jaar was, vertelde dat ze veel met ‘verschrikkelijke pijn’ liep, maar dat het na een minuut of twintig een stuk beter werd. Ze geloofde dat zitten of liggen ongezond was.

Ze was een doorzetter in een groot aantal opzichten. Toen op een gegeven moment twee vingers te onwillig waren om piano te spelen, bedacht ze een methode om met acht vingers te kunnen spelen en paste de vingerzetting aan. Zo kon ze doorgaan met haar dagelijkse drie en later twee uur pianostudie per dag.

Voeding

Op een vraag naar haar voedingsinzichten antwoordde ze dat het haar verstandig leek om niet veel te eten, maar ook om géén honger te hebben. Zelf at ze al dertig jaar hetzelfde: vis of kip en veel groente. En goede soep. Dat was alles. Ze dronk geen thee, koffie of alcohol, maar beperkte zich tot heet water.

Over hoge ouderdom

Toen haar eens gevraagd werd naar haar gedachten over zeer hoge ouderdom, vertelde ze als eerste dat al haar familie en vrienden allang waren overleden. Ze had nog nooit iemand van boven de honderd jaar ontmoet. In haar jeugd werd iemand van zestig reeds als oud beschouwd.

Over het oud zijn, vertelde ze toen: ‘Iedereen wil een hoge leeftijd bereiken, maar oud zijn, is in wezen de hele tijd sukkelen. Het lichaam heeft geen weerstand meer tegen ziekte.’ Toch was ze tot vrijwel op het laatst van haar leven betrekkelijk gezond: ze kon zelfstandig overeind komen en wandelen, en bijvoorbeeld thee zetten voor haar gasten, de telefoon beantwoorden, boeken lezen en van muziek genieten.

Toen haar werd gevraagd of ze bang was voor de dood, antwoordde ze: ‘Nee, helemaal niet. Nee, ik was een goed mens. Ik heb mensen geholpen. Ik werd liefgehad. Ik heb een goed gevoel.’

Boeken en documentaires over het leven Alice Herz-Sommer

Het lange en opmerkelijke leven van Alice Herz-Sommer was onderwerp van een groot aantal interviews in internationale bladen. Bovendien was zij een inspiratiebron voor schrijvers en filmmakers.

Boekomslag van 'A Garden of Eden in Hell' met een afbeelding van een jonge vrouw en de barakken van een concentratiekamp
A Garden of Eden in Hell: where a mother’s Love triumphed over the Nazis (bol.com)

Een van de biografieën over haar leven is: A Garden of Eden in Hell (oorspronkelijk gepubliceerd in 2007; later opnieuw uitgegeven onder de titel Alice’s Piano geschreven door Melissa Müller en Reinhard Piechocki). Dit boek is in het Nederlands uitgegeven als Etudes van troost.

Een andere biografie is: A Century of Wisdom: Lessons From the Life of Alice Herz-Sommer, the World’s Oldest Living Holocaust Survivor. Deze biografie is van de hand van Caroline Stoessinger en verscheen in 2012. Dit boek is in het Nederlands vertaald onder de titel De pianiste van Theresiënstadt

Ze kwam ook voor in een aantal documentaires. Zo had de BBC toen ze 106 jaar was, een televisiedocumentaire over haar gemaakt: Alice Sommer Herz at 106: Everything Is a Present. Ook was zij de hoofdpersoon in de The Lady in Number 6: Music Saved My Life een filmisch portret van Malcolm Clarke. Een week na haar overlijden op 23 februari 2014 werd die documentaire bekroond met een Oscar.

Meer artikelen over het leven van Alice Herz

Over Alice Herz verschenen onder andere ook de volgende artikelen:

Bronnen

Voor dit artikel is een groot aantal bronnen gebruikt.

*Alice Herz-Sommer werd geboren als Alice Herz. Na haar huwelijk met Leopold Sommer, zette ze de naam van haar echtgenoot achter de hare. Ze werd ook bekend als Alice Sommer.

Categorieën
Bewegen Mensen Vitaal en actief

Oud, maar gezond, fit en sportief: Olga Kotelko

Tot op zeer hoge leeftijd aan sport doen. En liefst aan wedstrijdsport. En wereldrecords voor de eigen leeftijdscategorie breken. Dat is geen droom, maar de werkelijkheid voor Olga Kotelko. Op 2 maart 2014 werd ze 95 jaar. Pas toen ze 77 jaar werd, begon ze met atletiek. Inmiddels heeft ze al 26 wereldrecords voor haar leeftijdscategorie op haar naam staan op het gebied van atletiek onder meer voor hoogspringen, mokerwerpen en de 200 meter afstandsprint.

Olga Kotelko voelt zich veel jonger dan haar biologische leeftijd
Halverwege de negentig. maar gezond en fit genoeg voor wedstrijdatletiek

Wat maakte Olga Kotelko ondanks haar zeer hoge leeftijd toch zo gezond en sterk?

De schrijver Bruce Grierson wilde graag weten waarom Olga Kotelko ondanks haar gevorderde leeftijd zo gezond en sterk was. Dit om zo mogelijk een voorbeeld aan haar te kunnen nemen en ook tot op hoge leeftijd energiek en fit te blijven. Hij zocht contact met haar om te achterhalen wat het geheim is van haar jeugdige verschijning.

Grierson en Kotelko besloten tot samenwerking in de hoop met behulp van de wetenschap te achterhalen hoe het komt dat Kotelko zo verrassend jong in doen en laten is. Een en ander heeft ertoe geleid tot de publicatie van What makes Olga run?

Centraal in dat boek staat de vraag welke lessen we van Olga Kotelko kunnen leren over het op een goede manier ouder worden. Daarbij komen op een toegankelijke manier onder meer de nieuwste inzichten van de gerontologie, inspanningsfysiologie en genetica aan de orde. Dit boek is in januari 2014 gepubliceerd en is hard op weg een bestseller te worden. Het is onder meer verkrijgbaar bij bol.com

Wat eet Olga Kotelko?

In het algemeen eet Olga Kotelko alles met mate en dat in vier tot vijf dagelijkse porties. Maar op sommige punten drijft haar dieet de spot met wat als gezonde voeding wordt beschouwd. Zo eet ze royale porties van onder meer rood vlees en van zetmeelrijke tapiocapudding. Ook pasta en rode wijn en af en toe een glaasje scotch staan op haar menu.

Daarnaast houdt ze van bijvoorbeeld zuurkool, zure haring, cottage cheese, noten en van karnemelk. Zouden de probiotica in de zuurkool en de karnemelk zo heilzaam zijn voor haar immuunsysteem? Zou de zink in het vlees en de noten helpen om haar geest scherp te houden?

Ze heeft een hekel aan fast food en ander bewerkt voedsel.

Waar blijven de zo gezond geachte groene groenten? Zo vraagt interviewer Christie Aschwanden zich af in haar artikel in de New York Times van 10 februari 2014. Overigens, haar sportieve Australische oudere vriendin van Olga Kotelko, Ruth Frith (geboren op 23 augustus 1909!) wenst in het geheel geen groente te eten…

Op de eigen site van Olga Kotelko staat dat haar moeder haar kinderen leerde hoe ze groenten konden verbouwen en dat Olga nog altijd een moestuintje in haar achtertuin bijhoudt.

foto van loopband
Een van de loopbanden te koop via bol.com

Hoe belangrijk is bewegen voor Olga Kotelko?

Mevrouw Kotelko leidt geen ‘gewoon’ actief leven, ze is wedstrijdatlete. Eigenlijk is ze altijd op een of andere manier in actief in beweging.
Dat lijkt haar hart en spieren sterk te houden en waarschijnlijk is het ook gunstig om haar brein gezond te houden. Lichaamsbeweging zou volgens recente wetenschappelijke inzichten bovendien goed zijn voor de werking van het geheugen. Meer over haar leven en sportprestaties vind je in het artikel over sporten.

Hoe zit het met het genenpakketje van Olga Kotelko?

In elk geval is mevrouw Kotelko géén genetisch wonder. Ze mist in ten minste één gen dat met een lange levensverwachting in verband wordt gebracht. En haar telomeren (de uiteinden van de chromosomen die in de loop van je leven steeds korter worden) zijn van een gemiddelde lengte.

Haar kracht en uithoudingsvermogen lijkt ze vooral aan andere factoren te danken te hebben. Een belangrijke daarvan lijkt geregelde en intensieve lichaamsbeweging.

Hoe zit het met het temperament van Olga Kotelko?

Olga Kotelko heeft een aantal opmerkelijke en krachtige overtuigingen die mogelijk bijdragen aan haar lichamelijke en geestelijke gezondheid en verbluffende sportieve prestaties op zeer hoge leeftijd.

In een interview voor today.com vertelt ze begin 2014 aan de journaliste A. Pawlowski:’Ik heb ervoor gekozen geen oude vrouw te zijn, maar een atlete die jong van hart is.’

Olga Kotelko gelooft dat het essentieel een positieve en optimistische kijk op het leven houden. Een van haar motto’s luidt: ‘Begroet elke nieuwe dag met een glimlach.’

Ook is zij groot voorstander van het leiden van een uitgebreid sociaal leven. Ze gelooft in goede relaties met je familie en in een grote vriendenkring van mensen van alle leeftijden.

Olga Kotelko besteedt haar tijd graag zo zinvol mogelijk. Ze haat tijdverspilling. Daarom traint ze zo mogelijk meerdere lichaamsdelen tegelijkertijd in plaats van achter elkaar.

Ze is overtuigd van het belang van lichaamsbeweging. Als tips heeft deze gepensioneerde lerares onder meer: ‘Zeg tegen jezelf: ‘Als Olga het kan, dan kan ik het ook. Gebruik geen smoesjes zoals ‘het regent te hard’ of ‘ik ben te oud’. Lach om jezelf. Kies haalbare doelen die je een goed gevoel geven. Ga ervoor. Begin nu!’

Maar ze vindt ook: ‘Als je ergens niet van houdt, doe het dan niet.’ En ze gaat stress het liefst uit de weg.

Plannen voor de toekomst heeft ze volop. Ze kijkt ernaar uit dat ze op 2 maart 2014 de leeftijd van 95 jaar oud bereikt: dan komt ze in een nieuwe leeftijdsgroep waarin ze hoopt nog meer nieuwe wereldrecords te kunnen vestigen!

Haar motto op haar eigen site luidt, met een vette knipoog naar haar initialen: ‘Giving up is never O.K.’.

24 juni 2014

Helaas is Olga Kotelko op 95-jarige leeftijd na een kort ziekbed aan de gevolgen van een hersenbloeding overleden.

 

Dossier leven

Dit artikel maakt deel uit van het dossier leven. Andere artikelen in dit uitgebreide dossier hebben onder meer betrekking op verrassende : sportieve prestaties op hoge leeftijd of over manieren om de kans op een lang leven in goede gezondheid te vergroten.

Bronnen

  • What makes Olga run?: the Mystery of the Ninety Something Track Star and What She Can Teach Us about Living Longer, Happier Lives;  Bruce Grierson; Henry Holt & Company;  januari 2014
  • Olga Kotelko; Wikipedia; http://en.wikipedia.org/wiki/Olga_Kotelko; voor het laatst geraadpleegd op 13 februari 2014
  • Seeking the Keys to Longevity in ‘What Makes Olga Run?’; Christie Aschwanden; New York Times; 10 februari 2014; http://well.blogs.nytimes.com/2014/02/10/seeking-the-keys-to-longevity-in-what-makes-olga-run/?_
  • The Incredible Flying Nonagenarian; Bruce Grierson, 25 november 2010; http://www.nytimes.com/2010/11/28/magazine/28athletes-t.html
  • ‘What Makes Olga Run?’ reveals what 94-year-old can teach about aging well; Lauren La Rose, The Canadian Press, 20 januari 2014; http://www.canada.com/health/What+Makes+Olga+reveals+what+94yearold+teach+about+aging+well/9408193/story.html
  • What makes Olga run? Lessons from a 94-year-old track star; A. Pawlowski; 20 januari 2014; http://www.today.com/health/what-makes-olga-run-lessons-94-year-old-track-star-2D11947816
  • In conversation: what makes Olga run?; Athena McKenzie, 17 januari 2014;http://www.everythingzoomer.com/olga-kotelko/#.UtrZUrTTmWg
  • Olga Kotelko; www.olgakotelko.com
  • Olga Kotelko, Track & Field Notable, Dies at 95 Amid Book Fame; editor; http://timesofsandiego.com/sports/2014/06/25/olga-kotelko-track-field-superstar-dies-at-95-amid-book-fame/