Als je kind probeert jou te manipuleren

 
Voor het laatst aangepast op 23 juni 2018;
 Manipulatie, Opvoeding
mei 132016
 

Herken je het beeld van een kind dat schreeuwt, stampt of op een andere manier tekeer gaat als het zijn zin niet krijgt? Of het beeld van een kind dat vaak liegt of uitvluchten bedenkt om iets voor elkaar te krijgen of om iets niet te hoeven doen? Grote kans dat je dan te maken hebt met een kind dat probeert jou te manipuleren. Welk gedrag is kenmerkend voor manipulerende kinderen en hun ouders? En hoe kun je als ouder het vervelende gedrag van je kind doen stoppen?

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

foto van mannetjespop die door touwtjes wordt bestuurd

Zowel mannen als vrouwen kunnen het slachtoffer van manipulerende personen worden

‘Voor manipuleren zijn er twee nodig’

Op het eerste gezicht gaat het mogelijk tegen je gevoel in dat er voor manipulerend gedrag minimaal twee personen nodig zijn. Maar de uitspraak is géén dooddoener. Bij manipulatie is er altijd sprake van ten minste één persoon die manipuleert en één persoon die zich laat manipuleren. In dit artikel gaat het over een kind dat manipuleert en minimaal één ouder die zich laat manipuleren.

De manipulerende persoon probeert de perceptie of het gedrag van anderen te beïnvloeden door misleidende of achterbakse of gewelddadige middelen. Dit doet hij om er zelf beter van te worden. Een manipulerend persoon lijkt vaak niet te beseffen dat hij manipuleert en een gemanipuleerd persoon ziet helaas niet altijd in dat hij gemanipuleerd wordt.

Dit beeld van manipulator en gemanipuleerde geldt ook in het geval van manipulerende kinderen en hun ouders. Krijg je als gemanipuleerde ouder in de gaten dat je eigen gedrag wordt gestuurd door angst dat het kind boos wordt of ander vervelend gedrag vertoont? Dan kun je een begin maken met het doorbreken van dat ongewenste gedragspatroon. In essentie gaat het er daarbij om dat je het manipulerende gedrag nooit beloont.

Psychologische manipulatie is geen aangeboren, maar aangeleerd gedrag

Het goede nieuws is dat manipulerend gedrag niet is aangeboren. Het slechte nieuws is dat het door het kind is aangeleerd. Waarschijnlijk heeft de jongen of het meisje dit vervelende gedrag van een of meer mensen in zijn directe omgeving geleerd. Dat hoeven niet altijd zijn ouders te zijn. Manipulerend gedrag begint vrijwel onopgemerkt en wordt alleen versterkt als de omgeving aan dit gedrag toegeeft.

Als ouder van een manipulerend kind, kun je met een consequente aanpak het vervelende gedrag van je zoon of dochter een halt toeroepen en gaan werken aan een plezieriger en effectievere manier van communicatie dan psychologische manipulatie. Hoewel het loslaten van manipulatief gedrag desnoods nog op latere zelfs op volwassen leeftijd valt aan te leren, is het duidelijk dat hoe eerder het ongewenste gedrag wordt aangepakt, des te sneller er gunstige resultaten zichtbaar worden.

Waaraan herken je een manipulerend kind?

De volgende signalen wijzen erop dat je te maken hebt met een kind dat manipuleert.

  • Het kind klaagt of jammert voortdurend over van alles en nog wat, maar vooral over de regels waaraan het geacht wordt zich te houden.
  • Het kind probeert de werkelijkheid naar zijn zin om te buigen. Wees alert op de ‘waarom’-strategie. Een dergelijk kind bedenkt talloze oorzaken ‘waarom’ het iets niet kan, moet of hoeft te doen. En ook ‘waarom’ iets ‘stom’, ‘oneerlijk’ of ‘onnodig’ is.
  • Het kind gaat net zolang door met zijn  vervelende gedrag totdat je het zijn zin geeft.
  • Het kind zet zijn ouders op het verkeerde been met behulp van beloftes, leugens, uitvluchten, uitstelgedrag of fanatieke ‘onderhandelingen’

Een manipulerend kind laten opgroeien tot sociaal en evenwichtig persoon

Hoe irritant het gedrag van een manipulerend kind ook is, toch mag je niet de conclusie trekken dat het een slecht kind is. Zo’n jong kind heeft doorgaans geen bewust kwade bedoelingen. Het probeert alleen met veel inzet zijn eigen doelen te bereiken op een manier die anderen niet prettig vinden of waardoor zij nadeel lijden.

Bedenk dat achter de schijnbare harteloosheid en egoïsme van de jongen of het meisje vaak veel onzekerheid of angst schuilt. Vaak is er ook sprake van sociale onhandigheid. Het kind moet nog leren op een acceptabele manier te communiceren over zijn wensen, te onderhandelen over dingen die onderhandelbaar zijn, en een geschikte houding te vinden tegenover de frustraties die het leven hem brengt.

Kinderen leren snel en maken en zich razendsnel nieuw gedrag eigen. Daarom is het dus van belang om als ouder zo snel mogelijk dergelijk ongewenst gedrag te doorbreken door er voortaan niet meer aan toe te geven. Op die manier leer je het kind op te groeien tot een sociaal en evenwichtig persoon met een gezonde dosis aan zelfvertrouwen.

Een eerdere versie van dit artikel werd door de auteur, Manon Troppo, op 5 december 2012 gepubliceerd op infonu.nl onder de titel ‘Het manipulerende kind’

Dossier manipulatie

Dit artikel maakt deel uit van het dossier manipulatie.
Andere artikelen in dit dossier hebben bijvoorbeeld betrekking op het jezelf beschermen tegen manipulerende personen of het manipulerend gedrag bij kinderen begrijpen en tegengaan.

Bronnen

  • Psychological manipulation; Wikipedia; http://en.wikipedia.org/wiki/Psychological_manipulation
  • Masters of Manipulation: How Kids Control You With Behavior; James Lehman; http://www.empoweringparents.com/Manipulative-Child-Behavior-How-Kids-Control-You-With-Behavior.php
  • Red flags and how to break the cycle; Marnie Winston-Macauley; http://www.aish.com/f/p/The_Manipulative_Child.html
  • Dealing With Manipulative Children; Elizabeth Danish; http://www.healthguidance.org/entry/16363/1/Dealing-With-Manipulative-Children.html