Beter opkomen voor jezelf

 
Voor het laatst aangepast op 25 juni 2018;
 Assertiviteit  
aug 132016
 

Vriendelijk, maar beslist voor jezelf opkomen begint met het stellen van je persoonlijke grenzen. Maar hoe ontdek je waar die precies liggen? En wat je allemaal moet doen, voordat je over de door jou gestelde persoonlijke grenzen kunt gaan communiceren?

Tekening van vrouw die zich zelfverzekerd gedraagt

Zelfvertrouwen helpt om beter voor jezelf op te komen

Dit artikel is opgebouwd uit de volgende paragrafen.

Op latere leeftijd op een gezonde manier voor jezelf op leren komen

Het stellen van persoonlijke grenzen en die handhaven, is iets wat veel mensen in hun jeugd leren door gedragingen van mensen in hun omgeving te modelleren. Maar lang niet iedereen heeft in zijn jeugd voldoende voorbeelden in zijn buurt om vriendelijk en beslist voor zichzelf op te komen. Het weten hoe je je assertief kunt opstellen is van groot belang voor het onderhouden van succesvolle relaties.

Ben je opgegroeid in een zogenaamd disfunctioneel gezin? Dan heb je misschien nog niet goed geleerd je persoonlijke grenzen te bepalen en die daadwerkelijk te handhaven. Mogelijk ben je er zelfs niet geheel zeker van wat termen als persoonlijke grenzen en je assertief opstellen precies inhouden.

Gelukkig kun je ook op latere leeftijd nog goed leren je omgeving te vragen jouw persoonlijke grenzen te respecteren. Hoe je dat aanpakt, vind je in deze reeks artikelen over het stellen van persoonlijke grenzen en over het jezelf assertief opstellen. Kijk bijvoorbeeld ook eens bij de tips voor het krijgen van meer zelfvertrouwen.

Wat maakt grenzen sterk persoonlijk?

Het trekken van grenzen is een sterk persoonlijke kwestie. Jouw eigen grenzen hoeven namelijk niet dezelfde te zijn als die van iemand anders. Dat maakt het zo belangrijk om over die van jezelf te communiceren en goed te luisteren naar de communicatie van anderen over die van hen.

Je begint met het voor jezelf vaststellen wat jij belangrijk vindt in jouw (dagelijks) leven. Het gaat erom hoe jij jouw eigen leven wilt invullen en wat er nodig is om te voorkomen dat anderen hun ideeën over jouw leven opleggen aan jou.

Denk hierbij aan het nemen van beslissingen over de hoeveelheid tijd die jij wenst te reserveren om het jezelf of bepaalde andere mensen naar de zin te maken tot beslissingen over de vraag. Of aan de manier waarop je wilt omgaan met bemoeizuchtige vragen en opmerkingen van familie, vrienden en bekende of zelfs wildvreemde mensen.

Hoe ontdek je waar je persoonlijke grenzen liggen?

De grote vraag is: hoe weet je waar jouw eigen belangrijke, persoonlijke grenzen liggen? Om te beginnen kun je alleen datgene veranderen, wat je herkent.

Daarom is de eerste stap voor jezelf na te gaan waar en wanneer, voor jouw gevoel, anderen telkens weer jouw persoonlijke ruimte binnendringen. Ervaar je bepaald gedrag van iemand in jouw richting als ongewenst? Dan weet je dat die persoon een persoonlijkegrens van jou heeft overschreden.

Het komt geregeld voor dat iemand zijn of haar eigen wensen ondergeschikt maakt aan die van de ander en zijn of ware gevoelens over de situatie onderdrukt. Misschien geldt dat ook voor jou. Je kunt dan jezelf trainen om je bewuster te maken van je emoties en de manier je over bepaalde dingen denkt. Dat doe je bijvoorbeeld door jezelf de volgende twee vragen te stellen.

  • Hoe voel ik me hier en nu? Dat wil zeggen: op de plek waar ik me op dit moment bevind?
  • Wat heb ik nodig om mezelf in het hier en nu goed te kunnen voelen?

Er zijn drie factoren die je hierbij kunnen helpen.

Belang van een sterkere bewustwording van je gedachten en gevoelens

Om voor jezelf een bruikbaar (en dus concreet) beeld te krijgen van de aard van een bepaalde grens, is het van belang dat je je sterker bewust wordt van je gevoelens en gedachten. Dit doe je bijvoorbeeld met behulp van de volgende zinnen.

  • Waarvan kan dit een voorbeeld of een onderdeel zijn?
  • Herken ik hierin een bepaald patroon?

Belang van een groter respect respect voor jezelf

Deze stap is een lastige. Pas nadat je voldoende zelfrespect voor jezelf weet op te brengen, kun je pas echt goed bepalen waar je je grenzen legt. Misschien heb je tot nu toe vaak het gevoel hebt dat je het iemand naar de zin moet maken bijvoorbeeld omdat je denkt dat dit zo ‘hoort’ of omdat je anderen liever niet wil teleurstellen. Misschien bevind je je in een of meer ongelijkwaardige relaties.

Uiteraard is het wenselijk en zelfs heel goed om rekening te houden met andere mensen, maar dat mag niet ten koste gaan van jezelf. Er is geen enkele reden om voor andere mensen meer respect te hebben dan voor jezelf. Want wat maakt jou minder waard dan de ander?

Belang van concentratie op je kracht

Misschien ben je bang voor conflicten of ruzie en kom je daarom niet of slecht voor jezelf op. Hoe dan ook, laat je angst je niet onnodig ervan weerhouden om goed voor jezelf te zorgen en de dingen te doen die voor jou wezenlijk van belang zijn.

Vraag jezelf af wat het ergste is wat jou kan overkomen als je je grenzen stelt en die wil handhaven. Wat kost het jou in emotionele zin als communicatie over je grenzen leidt tot een conflict? Kun je dat conflict misschien oplossen? Heb je eventueel dat conflict er voor over om beter jezelf te kunnen zijn?

Daadwerkelijk aan de slag met het beter opkomen voor jezelf

Als je daadwerkelijk een eerste begin maakt met het stellen van persoonlijke grenzen, en vooral het handhaven van die grenzen voelt dat mogelijk akelig en onnatuurlijk aan. Jij bent gewend om op een bepaalde manier te reageren op je omgeving en omgekeerd. Wil je hierin verandering brengen? Dan moet je rekening ermee houden dat dit aanvankelijk voor zowel jezelf als voor je omgeving ‘ongewoon’ is.

Mogelijk storen sommige mensen zich in het begin storen aan je nieuwe, assertieve gedrag, omdat ze een andere manier van reageren verwachten. En misschien voel je jezelf aanvankelijk uitermate onhandig. In dat geval heb je wellicht iets aan tips voor het formuleren van algemene tips voor het van grenzen of voor het  ‘nee’ leren zeggen. Bedenk dat hoe langer je oefent op het stellen van persoonlijke grenzen, des te handiger en effectiever je erin wordt. En op een gegeven moment raken mensen gewend aan je nieuwe, assertieve gedrag en gaan ze als vanzelf beter rekening met jou houden.

Terwijl je leert communiceren over je persoonlijke grenzen, ontdek je steeds meer keuzemogelijkheden en concrete manieren om daaraan invulling te geven. Vooral in het begin stuit je op allerlei obstakels te jou belemmeren dit op effectieve wijze te doen. Misschien komt dat omdat je geneigd bent te denken dat ‘de dingen zijn zoals ze zijn’. Maar ieder mens heeft in werkelijkheid altijd een keus, namelijk of om zijn leven in de eerste plaats door andermans ideeën te laten bepalen of om zijn leven, uiteraard met alle mogelijkheden en beperkingen van de omgeving, naar zijn eigen idee in te richten.

Een eerdere versie van dit artikel werd door de auteur, Manon Troppo, op 24 augustus 2013 gepubliceerd op infonu.nl onder de titel ‘Beginnen met het stellen van persoonlijke grenzen’.

Dossier assertiviteit

Dit artikel maakt deel uit van het dossier assertiviteit.

Bronnen

  • Setting boundaries; IIPFW; http://www.ipfw.edu/affiliates/assistance/selfhelp/relationship-settingboundaries.html
  • Setting boundaries; The Counseling Center of the University of Louisville; https://louisville.edu/counseling/prismold/mediation-topics/setting-boundaries.html
  • Setting Personal Boundaries; Clarke University http://www.clarke.edu/page.aspx?id=6508
  • Boundaries or Burnout; University of Wisconsin; www.uwrf.edu/…/ArticleBoundariesOrBurnout.pdf‎
  • Setting boundaries Appropriately: Assertiveness Training; Mark Dombeck, Ph.D. and Jolyn Wells-Moran, Ph.D.; CSN; http://www.csn.edu/PDFFiles/CAPS/Handouts/Assertiveness%20Training%20_Setting%20boundaries%20Appropriately.pdf